افزایش بهره وری

امروزه کلمه بهره وری تبدیل به یک مفهوم کلیشه ایی و عام شده است و راه حل های عملی برای رسیدن به بهره وری بالا به طوری که تمامی بخش های تولیدی ، خدماتی و فروش را در قالب یک متدولوژی در بر بگیرد وجود ندارد و ما سعی کرده ایم چنین متدولوژی ای را با تجریباتی که در بخش های مختلف کسب کرده ایم در اختیار مشتریان خود قرار دهیم و با آنها در افزایش سودآوری فعالیت های تجاری شان همکاری کنیم و به جای کاغذ بازی های وقت گیر سعی در ساده سازی فرایند ها و برطرف کردن مشکلات نماییم.

همه مدیران علاوه بر وظایف مرسوم خود (برنامه ریزی، کنترل، نظارت، هدایت و هماهنگی) ، دو وظیفه مهم دارند، یکی رسیدگی به امورجاری و دیگری بهبود وضعیت موجود است.

مدیریت بهره وری ارتباط مستقیم با وظیفه دوم دارد.لذا هر چه رسیدگی به امور جاری وقت بیشتری از مدیران ارشد سلب نماید به همان نسبت سازمان شانس رقابت پذیری و داشتن فردایی بهتر را به واسطه عدم اعمال مدیریت بهره وری از دست خواد داد.

لذا مدیریت بهره وری اعمال نوعی مدیریت است که بتواند اندیشه ، تفکر، باور و پرداختن به مساله بهبود را کنار وظایف جاری فراهم آورد.

اصول مدیریت بهره وری :

  • تلاشهای افزایش بهره وری باید همه جانبه و توسط تمام کارکنان انجام شود.
  • کوشش های افزایش بهره وری باید دائم و مستمر باشد.
  • برنامه های افزایش بهره وری باید از حمایت کامل ، فعالانه و مشهود و مشارکت مدیران تمام سطوح به ویژه مدیران رده بالا برخوردار باشد.
  • در برنامه های افزایش بهره وری باید از جزء جزء دانش و خلاقیت هر چه بیشتر کارکنان بدون درنظر گرفتن سمت آنها بهره برداری گردد.
  • سازمان باید بتواند شاخص های کمی سطوح بهره وری هر قسمت یا واحد را شناسایی کند.
  • مدیران باید قادر باشند اهداف محسوس بهره وری برای کلیه بخش ها ی سازمان مشخص نموده و حمایت و تایید افراد مافوق و نیز پذیرش و تعهد افراد زیر دست و همکاران خود را جلب نمایند.

 

 

مراحل ایجاد چرخه بهره وری

 مرحله صفر: تهیه مقدمات آماری لازم شامل:

  •  آشنایی با روش محاسبه بهره وری
  •  استخراج و آماده کردن اطلاعات

مرحله اول: انجام محاسبات لازم شامل:

  •  محاسبه ارقام عوامل ( نهاده ها – ستاده ها)
  •  تعیین و محاسبه شاخص های بهره وری

مرحله دوم: تجزیه و تحلیل شاخص های بهره وری شامل:

–  تجزیه و تحلیل روند شاخص بهره وری در مقایسه با استانداردها

مرحله سوم و چهارم:

  •   برنامه ریزی و اجرای برنامه های بهبود بهره وری شامل :
  •   آموزش و افزایش آگاهی کلیه کارکنان
  •   مشارکت کارکنان
  •   تشکیل تیمهای گروهی ارتقاء بهره وری (هسته های کیفیت)
  •    ارائه برنامه های بهبود بهره وری و اولویت بندی آنها
  •   طراحی ساختار مناسب برای اجرای برنامه های بهبود بهره وری
  •    اجرا و کنترل برنامه های بهبود بهره وری
  •    تسهیم مزایای حاصل از بهره وری

 

تعیین شاخص های بهره وری

  •   تعیین معیارهای عملکرد سازمان (خروجی ها)
  •   تعیین منابعی که برای دسترسی به این عملکرد استفاده می شود
  •   تعیین وزن هریک از ورودیها و خروجی ها
  •   تشکیل ماتریس (جدول تقاطعی) از منابع و عملکردها
  •   تعیین شاخصهای معنادار و حذف شاخصهای بی معنی
  •   تعیین وزن هر یک از شاخصهای معنادار
  •   جمع بندی و تعیین شاخصهای نهایی (مناسب)

 

انواع اندازه گیری بهره وری :

۱- اندازه گیری کمی شامل، فیزیکی و اقتصادی (پولی)

۲- اندازه گیری کیفی ، لزوم توجه مقیاس های چهارگانه

البته دوره های اندازه گیری بهره وری نیز می تواند کوتاه مدت (هفتگی و ماهاتنه)، میان مدت (فصلی، ترمی، شش ماهه) و بلند مدت (سالانه) باشد.

شاخص های بهره وری:

به طور کلی شاخص های بهره وری را می توان به ۲ گروه تقسیم نمود:

  • شاخصهای کارایی (عمومی واختصاصی)
  • شاخصهای اثربخشی

 

شاخصهای کارایی که به اشتباه به عنوان شاخصهای بهره وری مصطلح شده اند نسبت ستانده به نهاده می باشند که افزایش آنها نشان از بهبود است که این شاخصها نیز به دو دسته تقسیم می شوند:

الف- شاخصهای کارایی عمومی    

ب- شاخصهای کارایی اختصاصی

 

شاخص های کارایی عمومی

این شاخصها عموماً با الهام از مفاهیم اقتصاد کلان تعریف شده اند که به دو دسته جزئی و کل عوامل تولید دسته بندی می شوند که ویژگی  این شاخصها به گونه ای است که با محاسبه آنها می توان بررسی های تطبیقی در واحد اقتصادی طبقه، گروه فعالیت بخش و قسمت اقتصادی را انجام داد.

از مهمترین شاخصهای کارایی عمومی شاخصهای بهره وری نیروی کار، بهره وری سرمایه، بهره وری هزینه شاغلین و بهره وری انرژی را می توان نام برد که از تقسیم ارزش افزوده به عنوان یک ستانده به یک نهاده بدست می آید.

 شاخص های اثربخشی

همانگونه که اشاره شد شاخصهای کارایی قسمتی از مفهوم بهره وری یعنی «انجام درست کارها» را القاء می کند اما انجام درست کارهای نادرست تفاوتی با

انجام نادرست کارهای درست ندارد. حالت مطلوب «انجام درست کارهای درست» است که مفهوم بهره وری است.

 

 

از شاخص های اثربخشی می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:

–       میزان رضایت مشتریان
–       میزان تاثیر خدمات بر محیط زیست
–       میزان تسهیل امور جاری جامعه
–       میزان رضایت کارکنان
–       میزان دسترسی مردم به خدمات
–       میزان اعتماد مشتریان
–       میزان قابلیت اعتماد

شاخص های بهره‌وری عمومی:

برای اندازه گیری سطح بهره‌وری در یک نظام (سیستم)  از شاخص های بهره‌وری استفاده می گردد . به طور کلی هر نسبتی که متشکل از ستاده سیستم در صورت و نهاده سیستم در مخرج باشد شاخص بهره‌وری شناخته می شود . ولی ارزش تمامی انها در چرخه بهبود بهره‌وری یکسان نیست . شاخص هایی در این چرخه مناسب شناخته میشوند که دارای سطح مطلوبی از ویژگیهای ذیل باشند.

 

قابلیت محاسبه
شاخص هایی که برای اندازه گیری بهره‌وری انتخاب میشوند باید امکان محاسبه آنها به سهولت وجود داشته باشد چرا که در غیر این صورت مشکل بودن محاسبه به خصوص در آغاز راه اندازی سیستم اندازه گیری به مانعی برای استقرار آنها مبدل خواهد شد.

 

قابلیت محاسبه یکنواخت در طول زمان
نظر به اینکه بخش عمده ای از تحلیلهای بهره‌وری بر محور مطالعه روند بهره‌وری استقرار می یابد ، لازم است شاخص های بهره‌وری در دورههای زمانی مختلف به صورت یکنواخت و بر پایه تعریفی مشابه قابل محاسبه باشند .

 

دقت
شاخص هایی که برای اندازه گیری بهره‌وری انتخاب میشوند باید داده های آنها با دقت در دسترس باشد عدم دقت درانتخاب داده ها می تواند به تحلیل اشتباه بخصوصدر مطالعات مقایسه ای گردد .

 

عینی ، ملموس و قابل فهم بودن
شاخصهای بهره‌وری باید برای تصمیم گیران معنی دار و قابل فهم باشدو ساز و کارهای عملی منجر به تغییرات آنها نیز برایشان مشخص باشد .

 

جامعیت
شاخص های منتخب باید تمامی سیستم را پوشش دهند تا امکان ایجاد تصویری فراگیر از بهره‌وری سیستم فراهم گردد .

 

همگن و همسان بودن
شاخصهای منتخب بهره‌وری باید مبنای محاسباتی مشترک و همخوان با هم داشته باشند

قابل تجدید بودن
شاخص های منتخب بهره‌وری نباید مختص به زمان خاصی باشند بلکه باید در دوره های مختلف زمانی محاسبه آنها با اعتبار و دقتی مشابه ممکن باشد .

 

قابلیت کنترل
شاخص های منتخب باید توسط سیستم قابل کنترل باشند، به عبارت دیگر به درون سیستم معطوف باشد و توانایی های درونی سیستم را نمایش دهند

 

قابلیت تعیین کیفیت
کیفیت شاخص های بهره‌وری باید قابل تعیین باشد تا بتوان کیفیت سیستم اندازه گیری و تحلیل را تحت کنترل نگهداشت.

 

قابلیت تحلیل
شاخص ها باید با ساختارهای متداول فکری و توانایی های فکری استفاده کنندگان تناسب داشته باشد و در فرآیندهای تصمیم گیری سیستم قابل تحلیل و استفاده باشند

 

عوامل مؤثر در بهره وری را می توان به چند دسته تقسیم نمود:

۱-     عوامل مربوط به نیروی انسانی ( مقدار نیروی انسانی، متخصص آموزش، حقوق و مزایا … )

۲-     عوامل مربوط به مدیریت ( تخصص، روابط مدیریت با کارکنان، … )

۳-     عوامل وابسته به دولت ( قوانین و مقررات، سیاستها، … )

۴-     امکانانت و تسهیلات ( تجهیزات، ماشین آلات، زمین و ساختمان، تأسیسات، … )

۵-     تکنولوژی ( نوع فرایندها، کیفیت محصولات، دانش فنی طرح، … )

۶-     عوامل محیطی ( بازار محصولات، جاذبه های محیطی، عوامل زیست محیطی، … )

۷-     مواد و انرژی ( مواد اولیه، مواد مصرفی، انرژی )

 

اما تعریفی که استاندارد از بهره وری و عوامل کلیدی آن دارد، دو مقوله اثربخشی و کارایی است.

بهره وری = کارآیی ( انجام درست کارها ) + اثربخشی ( انجام کارهای درست )

 تعریف اثربخشی ( effectiveness ): کار را به درستی تعریف کنیم

عبارتست از از درجه یا میزانی که سازمان به هدفهای مورد نظر خود نائل می آید.

شاخص هایی مانند: مدت زمان تولید، تحویل به موقع ، برنامه ریزی، مدت زمان رسیدگی به شکایات مشتری و ….

تعریف کاراییefficiency ): کار را به درستی انجام دهیم

عبارتست از، مقدار منابعی که برای تولید یک واحد محصول به مصرف رسیده است.

  • اشتراک گذاری:

اگر سوالی دارید، با ما تماس بگیرید

کارشناسان پراجیس پاسخگوی شما هستند

3003 4444 - 013